Totaaloverzicht

Bentheimer Zandsteen bewerken - Bijenkorf vlechten - Dorsen - Frivolité - Glas-in-Lood -Hout graveren - Houtsnijden 1 en 2 - Imker - Kaarden - Kaas maken - Kantklossen - Kerstballen schilderen - Klederdracht-poppen - Kniepertjes bakken en Kruudmoes maken - Kralen tassen breien naar authentieke patronen - Kruudmoes maken - Letterlappen en borduurwerken - Manden maken van wilgentenen - Midwinterhoorn maken - Mosterd maken - Mutsen maken - Porselein en eieren schilderen - Potten bakken - Spinnen - Staphorster stipwerk - Stoelenmatten met pitriet - Stoelenmatten met biezen - Stoelen matten / Webbing - Stro vlechten - Touwslaan - Wol vilten.
De ambachten met een bruine link (hierboven) kunt u rechtstreeks benaderen,

de overige ambachten benadert u via de pagina's
Ambachten I t/m P en Ambachten Q t/m Z.




Spinnen

Bentheimer Zandsteen bewerken.

  Bentheimer Zandsteen bewerken is een nieuwe activiviteit binnen onze vereniging. Later zullen hier ook nog enkele foto's worden geplaatst.  
     
Bentheimer zandsteen is een zuivere en relatief stevige zandsteen met een gelijkmatige structuur, die zich voor vele doeleinden leent. De steen heeft aanvankelijk een licht geelbruine kleur, die later door verwering steeds donkerder wordt. Bentheimer zandsteen werd gewonnen in steengroeves in de Graafschap Bentheim in Duitsland en werd daar aangeduid als 'Bentheimer Gold'. Door de hoge kosten van het vervoer werd Bentheimer zandsteen voornamelijk toegepast in belangrijke gebouwen zoals stadhuis Paleis op de Dam en de Haarlemmerpoort te Amsterdam. In het stadhuis van Zwolle is veel zandsteen verwerkt. Ook de sokkel van het Vrijheidsbeeld in New York is gemaakt van Bentheimer zandsteen. In Nederland werden minder belangrijke gebouwen voorzien van houten, geschilderde onderdelen in de verfkleur "bentheim", zoals een aantal Amsterdamse grachtenhuizen. Vrijwel alle laatmiddeleeuwse kerken in Twente en Westfalen zijn uit Bentheimer zandsteen opgetrokken, bijvoorbeeld de Sint-Plechelmusbasiliek te Oldenzaal. Zandsteen werd al vroeg gebruikt voor doopvonten, grafsteen, slijpstenen, molenstenen en later voor bouwornamenten zoals trappen en gevelstenen. Ook werd het gebruikt voor fundamenten van boerderijen en randen van waterputten. Bentheimer zandstenen drinkbakken worden tegenwoordig nog als tuindecoratie verkocht. In Kasteel Bentheim kan men de sculptuur Herrgott von Bentheim bekijken; het is een voorbeeld van vroege christelijke zandsteenkunst. Ook het Koninklijk Paleis op de Antwerpse Meir is met Bentheimer zandsteen gebouwd. Rondtrekkende steenhouwers gaven de grove blokken zandsteen op de bouwplek hun uiteindelijke vorm. Hier en daar lieten zij hun steenhouwersmerken in de bouwwerken achter. Door de uitvinding van de stoomlocomotief kwamen er andere soorten natuursteen op de markt. Dit betekende het einde voor de grootschalige handel in 'Bentheimer Gold'. Bewerking van zandsteen werd in Nederland in 1951 uit oogpunt van gezondheid verboden. Het bij inademen schadelijke kwartsstof, dat bij het bewerken vrijkomt dient direct afgezogen te worden. In Gildehaus is nog slechts één groeve in bedrijf; de Romberggroeve.
Sinds 2005 wordt Bentheimer zandsteen in toenemende mate weer in Nederland verwerkt ten behoeve van restauraties, bijvoorbeeld voor de Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenbosch, daar tegenwoordig goede beschermingsmiddelen bestaan tegen longschade door silicose.


Bijenkorf vlechten

Bijenkorf vlechten Lid: De heer E. Averesch.  
     
  TOELICHTING  
De bijenkorf wordt gekenmerkt door een oude vorm van spiraalvlechtwerk. Hij werd al in de middeleeuwen vaak toegepast maar aan de vorm is nadien weinig veranderd. Tegenwoordig werken de meeste imkers met een bijenkast, die het voordeel biedt dat de imker de bijen niet moet doden om de honing te oogsten. Korven zijn wel niet meer zo voor de hand liggend, bedoeld als onderkomen voor de bijen, maar een schepkorf kan toch nog wel eens handig zijn. Zeker als het zwermen geen onbekend verschijnsel is. Schepkorven kun je kopen maar je kunt een schepkorf ook zelf maken en wat is nu niet mooier dan een zwerm scheppen in een door jezelf gevlochten schepkorf of kieps.
Een bijenkorf is praktischer dan de bijenkast, wanneer belangstellende bezoekers de bijen met hun ratenbouw willen bewonderen. De imker hoeft dan alleen maar de korf op te pakken en schuin te houden. De bijen worden nauwelijks gestoord.

Je kunt een (schep)korf vlechten van stro of van buntgras. Dit oude handwerk, het vlechten van korven, wordt ook wel spiraalvlechten genoemd. In deze vlechttechniek wordt immers een bundel stro ononderbroken spiraalsgewijs op elkaar gelegd en met een vlechtband vastgebonden.
Bij dit spiraalvlechtwerk gebruiken we twee soorten materiaal, enerzijds de bundel die samengebonden wordt en anderzijds de vlechtband waarmee we samenbinden. Als bundel wordt gewoonlijk roggestro of buntgras gebruikt en als vlechtband rotanschil of braamspleut.
untgras wordt ook wel pijpenstrootje genoemd, omdat het vroeger als pijpenrager werd gebruikt. Het bloeit in grote pollen op vochtige zand- en hoogveengronden. We komen het tegen in lage heidevelden en langs zanderige wegbermen. Al groeit buntgras dus in het wild, toch mogen we het niet in 't wilde weg snijden. We moeten wel even toestemming vragen aan de particuliere bezitter of aan de betreffende instantie zoals Staatsbosbeheer of Natuurmonumenten.
Buntgras dien je te drogen en droog te bewaren. Het is in tegenstelling tot stro niet verdeeld in knopen en leden. De blaadjes staan even boven de stengelvoet allemaal bij elkaar. Dit heeft tot gunstig gevolg dat alle blaadjes loszitten als je het buntgras een klein stukje boven de grond afsnijdt. Neem je een bundeltje bij de top, dan kunnen je de blaadjes er gewoon uitschudden.
Buntgras is een prachtig vlechtmateriaal, hoewel de kleur niet zo levendig is als die van stro. De dunne gladde stengels lenen zich bij uitstek voor fijn vlechtwerk. Het is zwaar, sterk en duurzaam, maar ook erg stug of weerbarstig. Het pijpenstrootje is wat stugger dan stro. Om het soepel te maken wordt het pijpenstrootje ook wel eerst geplet met een hamer, geneusd of vochtig gemaakt.

Van alle strosoorten is roggestro, hoe fijner hoe beter, het meest geschikte materiaal voor het vlechten. Roggestro is lang stro, dat vroeger gebruikt werd voor het maken van onder andere bijenkorven, manden, strooiendaken en stroproppen ter afdichting tegen sneeuw van daken met holle dakpannen.
Rogge wordt meestal verbouwd op zandgrond en bestaat uit de droge bloeistengels van graanplanten. Bij het maaidorsen van graan blijven de plantenstengels met de uitgedorste aren achter op het land. Deze worden tot grote ronde balen opgerold of tot rechthoekige strobalen samengeperst en is daardoor minder geschikt voor het vlechten. Ook wordt meer en meer stro ondergeploegd.
Het beste kun je daarom een afspraak maken met een landbouwer om wat roggestro te reserveren voor het vlechten.
Roggestro is bijzonder geschikt voor het vlechten, omdat het buigzaam en lang is. Bovendien heeft het een goudgele glans met vele schakeringen. Jammer genoeg verdwijnt deze glans op den duur.
Andere strosoorten zoals tarwe en haver zijn stugger en korter en daarom minder bruikbaar. Wanneer we het stro willen bewaren, moeten we het eerst drogen. Vochtig stro gaat schimmelen en verkleuren.
Ook moeten we er voor zorgen dat er geen knaagdieren zoals muizen bij kunnen komen.

     


Dorsen

Dorsen Haarlese Dorsclub. Gegevens en informatie volgen binnenkort.    
  Dorsen is het proces van het verwijderen van de graankorrel uit de rijpe aar. Niet alle graansoorten kunnen echter gedorst worden. Het kan niet als de korrel in het pakje blijft zitten, zoals bij spelt. <---- Dorsvlegel
Het allereerste hulpmiddel voor het dorsen was de dorsstok. Deze werd al gebruikt rond 4200 v. Chr. in de nederzetting Egolzwil. Ook werd gebruikgemaakt van dieren door die over het te dorsen graan te laten lopen. Een verbetering van de dorsstok was de dorsvlegel (foto rechtsboven.)
Dorsen werd vroeger in de wintermaanden met de hand gedaan met behulp van een dorsvlegel. Het gedorste graan werd vervolgens geschoond met een wan en later met een wanmolen. Bij gerst en rijst is de korrel vergroeid met de omhullende kafjes, die niet verwijderd kunnen worden met een wanmolen. Deze korrels moeten na het dorsen gepeld (geraspt) worden met een pelmolen zij het dat dit een ander proces is dan bij spelt.
De eerste dorsmachine werd 1784 uitgevonden door de Schot Andrew Meikle. Met de opkomst van de dorsmachine werd het dorsen niet meer met de hand gedaan. Bij de maaidorser (combine) vinden het maaien, dorsen en schonen direct na elkaar in de dorsmachine plaats.  


Frivolité

Lid: mevrouw Gré Klumperman. Ambacht: frivolité.    
       
       
TOELICHTING:      
Frivolité is het Franse woord voor lichtzinnigheid. Dit woord past heel goed bij dit handwerk met zulke sierlijke resultaten. Het is een heel oude handwerktechniek. Vroeger werd het alleen gedaan door dames van gegoede stand, die echt geen vuile handen van het werk kregen. Daar hadden ze hun personeel voor.
Het is een knooptechniek, die waarschijnlijk is voortgekomen uit de macraméknopen. Vroeger werd het frivolité-kant eigenlijk alleen gebruikt voor kantjes langs kraagjes en zakdoekjes of gordijntjes. Tegenwoordig worden er allerlei figuren van geknoopt, zoals kerststerren, boekenleggers en dergelijke. Het werk word geknoopt met een spoeltje. Deze spoeltjes zijn 7 cm lang en 2 cm breed; midden in het spoeltje zit een staafje waar je het garen op moet winden. Er kan met dun of met dik garen geknoopt worden, net naar gelang het onderwerp. Je werkt om de hand heen, zodat er een ring gevormd kan worden.
Voor de bogen tussen het werk heb je een tweede spoel nodig. Als je eenmaal de techniek kent, dan is het een heel ontspannende bezigheid. Tekst: Gré Klumperman.
Foto's Frivolité. Klik op foto's voor vergroting.    


Glas in Lood

     
Lid: mevrouw Marian Toorenbeek

Ambacht:
Glas in lood.
 
Voor een vergroting klikt u op de foto!    
Geschiedenis
De techniek van glas in loodlijsten zetten is al heel oud. Oorspronkelijk werd het gedaan omdat het nog niet mogelijk was om grote ruiten uit een geheel te maken. Vooral in kerken en oude herenhuizen tref je het veel aan.
.
De techniek
Stukken gekleurd of gebrandschilderd glas worden worden eerst netjes op maat gesneden en daarna in H-vormige loodprofielen geschoven. Daarna worden alle contactpunten aan elkaar gesoldeerd. Om het raam waterdicht te maken wordt de ruimte tussen de loodlijst en het glas dicht gekit met stopverf gemengd met lijnolie.
Om het raam extra stevigheid te geven zijn een paar doorgaande loodlijsten vaak voorzien van een stalen kern, het geheel wordt dan een stuk steviger. Bij nog grotere ramen kunnen ook nog stalen spijlen worden bevestigd voor extra stevigheid. Ook kan een raam natuurlijk bestaan uit meerdere deelramen, elk in een eigen sponning.

Modern glas in lood
De techniek van het glas in lood ambacht is in wezen niet veel veranderd, al is het gereedschap wel verbeterd. Ook de voorstellingen zijn in de loop van de tijd natuurlijk veranderd. Zelf houd ik erg van het maken afbeeldingen van dieren, vooral vogels. Dat kunnen zowel complete vensters zijn of voorzetramen of gewoon een hangend of staand paneel. Ook kan een glas in lood paneel in dubbel glas worden gezet zodat het goed geïsoleerd is.
Restauratie
Na verloop van tijd kan het lood door contact met weer en wind zo aangetast en verzwakt zijn dat het vervangen moet worden. Het glas wordt uit het lood gehaald en zorgvuldig schoon gemaakt. Daarna wordt het in nieuw lood gezet en gaat het weer heel veel jaren mee. Ontzettend leuk om te doen! Als er ruitjes gebroken zijn, kunnen die gelijk vervangen worden.
     


Hout graveren

Lid: Bertina Altena. Ambacht: hout graveren.    
       
       
TOELICHTING:      
Bertina Altena is sinds de zomer van 1997 met het ambacht Hout Graveren bezig. Eerst heel bescheiden met wat klompen en eigen gezaagde boomplanken; aan een tafel van één vierkante meter had ze genoeg. In 1998 werd haar gevraagd om bij de Vereniging in Hellendoorn te komen en vanaf dat moment is ze verder gaan uitbreiden. Ze heeft nu wel 30 verschillende artikelen in haar assortiment. Ze maakt onder andere doosjes, kistjes, fles-openers, klompjes en klompen, vogelhuisjes, fotolijstjes en sleutelhangers. Voor elk wat wils. Als er ietsspeciaals is wat u/jij wilt hebben en het is er niet bij, dan kunt u uw wensen kenbaar maken en vervolgens maakt ze dat speciaal voor u. Alles wat maar van onbehandeld hout is, kan ze graveren, klein evenals groot. Van spaanplaat doosjes tot eikenhouten gevelplanken. Als ze op een markt wordt gevraagd, neemt een auto vol basismateriaal mee en maakt ze alles terplekke klaar terwijl de klant wacht of ondertussen even verder rondkijkt.
Haar kraam is gegroeid tot minstens drie strekkende meter en ze kan amper aan de vraag voldoen. Ze werkt met een speciale houtpen, die verstelbaar is in verschillende graden. Dus niet met een soldeerbrander zoals mensen vaak denken. Deze kun je niet verstellen en de bek is te groot. De brandertjes in de pen zijn verschillend van dikte, van knopspeld 0,1 cm tot 0,8 cm breed. Waarschijnlijk is ze de enige houtgraveerster in oostelijk Nederland die dit ambacht nog met de hand doet. Vele anderen werken nl. met een lasermachine, die na instellen alles kunnen graveren. Twee jaar geleden moest Bertina Altena noodgedwongen overgaan naar boomplanken geleverd vanuit de groothandel om de prijzen voor iedere portemonnee betaalbaar te houden. De grote vraag stimuleert haar in haar hobby.
Foto's Hout Graveren.      


Houtsnijden (1)

Lid: de heer Johan Veerbeek. Ambacht: houtsnijden.  
     
     
TOELICHTING:    
Voor de toelichting op houtsnijden kunt u hier klikken.    
Foto's houtsnijden. Klik op de foto's voor een vergroting.  


houtsnijden (2)

lid: de heer G.S.P. Wennemers.  
voor een vergroting kunt u op de foto's klikken en om terug te keren weer op het rose afsluitkruis.    
   
     
     


Klik hier om naar boven te gaan.






Printerversie


Houtsnijden